Emekli Sandığı Kanunu

Kanun Numarası : 5434
Kabul Tarihi : 8/6/1949
Yayımlandığı R.Gazete Tarihi : 17/6/1949       Sayı: 7253
Yayımlandığı Düstur Tertip : 3        Cilt: 30      Sayfa: 1335

ONİKİNCİ KISIM

Emekli Aylığı Bağlanacak Haller
Madde 39-j (Ek: 13/11/1981-2559/3 md) Sakatlıkları sebebiyle ilgili mevzuat uyarınca göreve alınanlardan en az 15 yıl fiili hizmeti bulunanların istekleri üzerine;

ONBEŞİNCİ KISIM

Malullük
Madde 44 - Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere (Malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır.
(Değişik: 18/9/1981-2525/1 md) Şu kadar ki, bunlar yazı ile istedikleri takdirde haklarında bu Kanun hükümleri uygulanmaksızın malullüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur. Ancak, bu şekilde başka vazife veya sınıflara nakledilenlerden, bu vazifeleri esnasında çeşitli nedenlerle özel kanunlarına göre yeniden yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya maluliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduğuna dair 50 nci madde uyarınca yeniden rapor almadıkça bu haklarını kullanamazlar. Talim, manevra, seferberlik veya harb dolayısıyla vazifeleriyle ilgileri kesilmeksizin silah altına alınan iştirakçilerin adi veya vazife malullüklerinin asıl vazifelerini yapmaya mani olmadığı hallerde haklarında malullük hükümleri uygulanmaz.

Madde 45-44'üncü maddede yazılı malullük;
a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa
b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği herhangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;
     (1) Bu fıkrada yeralan %70 ve %95 oranları, 30/12/1987 tarih ve 306 sayılı KHK'nin 9'ncu maddesi ile sırasıyla %75 ve %1000 olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
     (2) Bu fıkrada yer alan (60) rakamı, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56/c maddesi ile (61) olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla);
ç) Fabrika, atelye ve benzeri işlerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya iş bittirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yi ne o işyerini mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;
Buna (Vazife malullüğü) ve bunlara uğrayanlara da (Vazife malulü) denir.

Madde 46- 44 ncü maddede yazılı malullük, 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (Adi malullük) ve bunlara uğrayanlara da (Adi malul) denir.

Madde 47- Vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan hastalıkları kanunlarında tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre (Adi malul) veya (Vazife malulü) sayılırlar.
Fiili hizmet müddetleri ne olursa olsun çeşitli hizmetler için bu müddetler en çok (2) aydır. Kanunlarında yazılı müddetlerden evvel geçen hastalıkların en çok bir yıl içinde nüksetmeleri halinde yukarıdaki hükümler eski ve yeni hastalık müddetleri toplamına göre uygulanır. Tedavisi imkansız olduğu raporla belirtilen hastalıklara uğrayan hastalıklarının mahiyet ve doğuş sebeplerine göre, yukarıki müddetlerin bitimi beklenmeksizin rapor tarihinden itibaren(Adi malul) veya (Vazife malulü) sayılır.

Madde 48- Vazife malullükleri:
a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan
b) Kanun, tüzük ve emir dışınad hareket etmiş olmaktan
c) Yasak fiilleri yapmaktan
ç) İntihara teşebbüsten
d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar yapmak maksadından, Doğmuş olursa bunlara uğrayanlar hakkında (Adi malullük) hükümleri uygulanır.

Madde 49- Vazife malullükleri, doğdukları tarihlerden itibaren en çok bir yıl içinde, iştirakçiler veya bunların ana, baba, karı, koca, çocuk, kardeş veya kurumları tarafından yazı ile Sandığa bildirilir. Bildirilmediği takdirde bu malullüklere uğrayanlar hakkında (Adi malullük) hükümleri uygulanır. Erler için bu müddet bir buçuk yıldır. Bu müddetler hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısıyla haklarında (Vazife malullüğü) hükümleri uygulanacaklar için 47 nci maddede sözü geçen müddetlerin sonunda, hastalıklarının tedavisi imkansız olduğu anlaşılanlar için buna ait  olarak verilen raporlarında yazılı tarihlerden, esirlik ve gaiplik hallerinde ise bu hallerin sona erdiği tarihlerden başlar. Haklarında adi malullük muameleleri uygulananlar bu tarihten itibaren bir yıl içinde malullüklerinin vazife malullüğü olduğunu yazı ile Sandığa bildirerek muamelenin düzeltilmesini isteyebilir.

Madde 50- (Değişik: 3/3/1954 - 6311/11 Md.)
İştirakçilerin her çeşit malullükleri ve ihtisasa taallük eden hastalıklar kuruluşu tam olan hastanelerin sıhhi heyetlerinin raporu ile belirtilir. Şu kadar ki, bu hastanelerin bulunmadığı yerlerde bu raporlar en az üç hekimi bulunan mahalli hastaneler tarafından da verilebilir. Bu kabil hastaneler de bulunmazsa iştirakçilerin her çeşit malullükleri birisi malullüğün taallük ettiği ihtisası haiz olmak üzere en az3 hekim tarafından birlikte verilecek raporlarla tespit edilir. Bu hekimlerin ikisinin 12 nci maddenin 1 işaretli fıkrasında yazılı kurumların hekimleri olmaları ve bunlardan birisinin varsa iştirakçinin (54 ve 61 nci maddelerde yazılı olanlar hariç) bağlı bulunduğu kurumun hekimi olması şarttır. Bu hekimleri iştirakçinin bağlı olduğu kurumlar gösterir. Hastanın bulunduğu yerde yukardaki fıkralarda yazılı hastane veya aynı şartları haiz hekimler bulunmaz ve hastanın da en yakın kuruluşu tam olan hastanenin bulunduğu yere gidecek durumda olmadığı idari tahrikatla anlaşırsa bu takdirde 12 nci maddenin I işaretli fıkrasında yazılı kurumların hekimi tarafından verilen rapor nazara alınır. Ancak, Sandık mahallinde hastayı muayene ettirmek ve neticesine göre muamele yapmak hakkını muhafaza eder. Vazife malullüklerinin harb veya iç tedip hareketlerinden doğması halinde bunların doğuşlarına sebep olan hadiselerden sonra iştirakçilerin gönderildikleri askeri hastanelerin raporları ile tesbit edilir.

Madde 51- Vazife malullüklerinin vazifeden doğmuş oldukları raporla anlaşılamaması halinde bunların 45'inci maddedeki sebep ve şartlar altında doğduğu ve 48'inci maddedeki hallerinde bulunmadığı tüzükte gösterilecek usul ve belgelere göre belirtilir.

Madde 52- Vazife malullükleri (6) derecedir. Bu malullüklerin nevileriyle dereceleri tüzükle belirtilir.
Tüzükde gösterilen dışında görülecek malullüklerin hangi dereceye girecekleri sağlık kurulunca tayin olunur.

ONALTINCI KISIM

Adi Malullük Aylığı
Madde 53- (22/6/1956-6741/1 md.)
Adi Malullük aylığı, fiili hizmet müddeleri en az 10 yılı tamamlamış bulunan iştirakçilerin fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamına göre ve malullük dolayısıyla vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık veya ücretleri ve 15 nci maddenin (g) fıkrasında yazılı olanların tam aylık veya ücretleri tutarları üzerinden aşağıda gösterilen nispetlerde bağlanır. Fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır.. Yıl kesirlerinin her ayı için adi malullük aylığı bağlanmasına esas tutulan vazife aylık veya ücreti tutarlarının %1'inin onikide biri adi malullük aylığına ayrıca eklenir.  Bağlanan aylıkların 560 kuruştan aşağı kesirleri 50 kuruşa, 50 kuruş ve daha fazla kesirleri liraya çıkarılır. Asgari 5 sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartiyle tedavisi gayrimümkün bir malullüyete düçar olup herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın idameyi hayat imkanı kalmayan adi malullere, (Mezkur Kanunun 48 nci maddesinde yazılı hususlar nazari dikkate alınmak suretiyle) 15 sene fiili hizmeti bulunan maluller gibi maaş tahsis olunur. Ancak, bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.

DEĞİŞİKLİK

Madde 53 - (8/6/1949 tarih ve 5434 sayılı Kanun hükmüdür)
Adi malullük aylığı, fiili hizmet müddetleri en az (15) yılı tamamlamış bulunan iştirakçilerin fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamına göre malullük dolayısıyla vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık ve ücretleri ve 15 nci maddenin (g) fıkrasında yazılı olanların tam aylık veya ücretleri tutarları üzerinden aşağıda gösterilen nisbetlerde bağlanır. Fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için adi malullük aylığı bağlanmasında esas tutulan vazife aylık veya ücreti tutarının %1 inin 12'de biri adi malullük aylığına ayrıca eklenir.

Bağlanan aylıkların elli kuruştan aşağı kesirleri elli kuruşa ve daha fazla kesirleri liraya çıkarılır.
Madde 53- (26.6.1956 tarih ve 6741 sayılı Kanunla eklenen fıkra hükmüdür.)
Asgari beş sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartiyle tedavisi gayrimümkün bir malulliyete duçar olup herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın idamei hayat imkanı kalmayan adi malullere; (Mezkur Kanunun 48 nci maddesinde yazılı hususlar nazarı dikkate alınmak suretiyle) 15 sene fiili hizmeti bulunan maluller gibi maaş tahsis olunur. Ancak, bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.

Madde 54- 88 nci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilmemiş olanlardan 60 yaşını doldurmadan evvel adi malul durumuna girenlere 53 ncü madde esaslarına göre adi malullük aylığı bağlanır.

ONYEDİNCİ KISIM

Vazife Malullüğü Aylığı
Madde 55- Vazife malullüğü aylığı, vazife malullerinden fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamı:
a) (30) yıla kadar olanlara (30) yıl üzerinden;
b) (30) yıl ve daha yukarı olanlara fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamı üzerinden;
53 ncü maddeye göre hesaplanacak adi malullük aylıklarına malullük derecelerine göre aşağıda yazılı nispetlerde ayrıca zam yapılmak suretiyle bağlanır.

Vazife malullüğü aylıkları, buna esas tutulan vazife aylık veya ücretleri tutarlarının %90 ını geçemez. (Ek: 3/3/1954 - 6311/12 md.) Bağlanan aylıkların 50 kuruştan aşağı kesirleri 50 kuruşa, 50 kuruş ve daha fazla kesirleri liraya çıkarılır. Şu kadar ki 53 ncü maddeye göre hesaplanacak kesir o madde gereğince ayrıca nazara alınmaz.

Madde 65- Harb malullerine aşağıda yazılı yardımlar yapılır:
a) Eksilen vücut organları, son usullere göre yapılması mümkün sunileriyle tamamlattırılır ve gerekirse tamir ettirilir veya yenisi yaptırılır.
b) Yurt içinde tedavileri mümkün olmadığı sağlık kurulunca tasdik olunacak raporla anlaşılanlar, yurt dışında parasız tedavi ettirilir.
c) Kurumlarla yabancı ortaklıkların işlettikleri tarifeli her çeşit vasıtalarla yapacakları yolculuklarında askerlik şubelerinden tasdikli ve fotoğraflı hüviyet cüzdanına istinaden muvazzaf ordu mensupları gibi ücret alınır ve bilet ve yer temininde tercih edilirler.
ç) Yaşamak için gerekli hareketleri kendi kendine yapmaktan aciz oldukları sağlık kurulunca tasdikli raporla anlaşılacak ve kimsesizlikleri 108 nci maddeye göre belirtilecek olanlar Sandıkça, kurulacak (Harb Malulleri Yurdu)nda parasız barındırılır ve tedavileri yaptırılır. Yedirilmeleri için harcanacak paralar, bunların aylık ve harb malullüğü zamanında kesilir.
d) Çocuklarından biri okulunu bitirmiş veya bütünlemeye kalmaksızın bulunduğu sınıfa yükselmiş bulunmak şartıyla ve her yıl adedi yüzü geçmemek üzere Devlete ait yatılı orta öğrenim okul ve müesseselerinde parasız okutturulur.
Savaşta ölenlerin çocukları da nazara alınır. (Değişik: 7/(1986-3284/9 md) Şu kadar ki, talip olanlar (100)'ü geçtiği takdirde Sandık Yönetim Kurulunca bu sayı yıllık bütçe imkanlarına göre artırılabilir.
e) (Değişik: 7/5/1986-3284/9 md.) Ayakta veya meskende tedavileri halinde kullanılacak ilaç ve sağlık malzemesi hakkında, bu kanuna 1425 sayılı Kanunla eklenen değişik Geçici 7 nci madde hükümleri uygulanır.
f) (ç) fıkrası dışında kalanlar, müracaat edecekleri genel ve katma bütçeli dairelerle belediyelerin hastanelerinde parasız muayene ve tedavi edilirler.
(a), (b), (ç) fıkralarında yazılı yardımlar için Sandıkça harcanacak paralar her yıl sonunda faturası karşılığında Hazineden alınır. (2) (1) Sözü edilen Geçici 7'nci madde, teselsülü sağlamak için Geçici 139 olarak numaralandırılmıştır. (2) Sandıkça harcanacak paraların Hazineden alınması, 8/7/1971 tarih ve 1425 sayılı kanunla 5434 sayılı Kanuna eklenen ve teselsülü sağlamak için numarası "Geçici madde 141" olarak değiştirilen geçici madde 9 ile kaldırılmıştır.

Madde 72- (Değişik: 7/5/1986 - 3284/10 md.)
Ölen iştirakçilerin, iştirakçi bulunmayan dul ve muhtaç anaları ile iştirakçi olmayan ve ölüm tarihinde muhtaç ve (65) yaşını doldurmuş bulunan babalarına Sandığa müracaat tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Muhtaç babalardan çalışarak geçimini sağlayamayacak  derecede malul olanlar için yaş kaydı aranmaz. Muhtaç olması sebebiyle aylık bağlanan babanın ölümünde aylığı, muhtaç olması şartı ile Sandığa müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren öz anaya bağlanır. (Değişik:24/11/1994 - 4049/6 md) Bu kanunun 64 ncü maddesinin (a, b, c, ç, d ve e) fıkralarında açıklanan durumlardan dolayı veya 3/11/1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu Kanuna ek 2566 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle geride dul ve yetim bırakmadan hayatlarını kaybetmiş bulunan iştirakçilerle bunlardan aylık almakta iken ölenlerin baba ve analarına muhtaç olup olmadıklarına bakılmaksızın ölüm tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Babaya bağlanan aylık ana ve babaya eşit olarak paylaştırılarak ödenir, 3/11/1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu kanuna ek 2566 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle bağlanan aylıklar Bakanlar Kurulu Kararı ile iki katına kadar çıkartılabilir. Bu halde sosyal güvenlik kurumlarınca bağlanan aylık ile eklenen aylık arasındaki fark Hazineden tahsil edilir.

AÇIKLAMALAR
(1) Oğlunun ölüm tarihinde boşanmış ana ve babanın her birine ayrı ayrı bağlanacaktır.
(2) Ana ve babaya aylık bağlanması için yapılan müracaatlarda, ölenin kurumunca T.C. Emekli Sandığına geç gönderilen belgelerin tarihlerinin aynı olması halinde aylık başlangıcına belgelerdeki tarih esas alınacaktır.
(3) Ölenin karısının aylık bağlanması için yaptığı müracaatta, ölenin anasına da aylık bağlanmasını istemesi halinde bu müracaat ananın müracaatı olarak kabul edilip, anaya aylık bağlanacaktır.
(4) Evlat edinene evlatlıktan aylık bağlanmayacaktır.

DEĞİŞİKLİK
(*) Madde 72 fıkra bir - (3166 S.K.ile değişik 8/6/1949 tarih ve 434 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ölen iştirakçilerin dul ve muhtaç anaları ile iştirakçi olmayan ve ölüm tarihinde muhtaç ve (65) yaşını doldurmuş bulunan koca ve babalarına, ölüm tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde yazı ile Sandığa müracaat etmeleri şartıyla müracaattarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Muhtaç koca ve babalardan geçimini sağlamayacak derecede malul olanlar için yaş kaydı aranmaz.

Madde 72 fıkra bir - (3284 S.K. ile değişik 14/3/195 tarih ve 3166 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ölen iştirakçilerin dul ve muhtaç anaları ile iştirakçi olmayan ve ölüm tarihinde muhtaç ve (65) yaşını doldurmuş bulunan babalarına ölüm tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde yazı ile müracaat etmeleri şartıyla müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Muhtaç babalardan geçimini sağlayamayacak derecede malul olanlar için yaş kaydı aranmaz.

Fıkra iki- (8/6/1949 tarih ve 5434 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Muhtaç olması hesabıyla aylık bağlanan babanın ölümünde bunun aylığı muhtaç olması şartıyla öz anaya bağlanır.

Ek fıkra (25/7/1967 tarih ve 919 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Şu kadar ki, ölüm tarihinde, evli bulunmaları dolayısıyla aylık bağlanmamış ve sonradan dul kalmış veya boşanmış muhtaç analar ile 65 yaşını doldurmamış malul ve muhtaç bulunmayan babaların, 65 yaşını doldurmaları veya malul duruma girmeleri halinde muhtaç bulunmaları şartıyla Sandığa yazılı müracaatlarını takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır ve gerekirse 68.maddeye göre düzeltme yapılır.

Madde 72 fıkra dört - (3997 S.K. ile değişik 7/5/1986 - 3284 S.K. hükmüdür.)

Bu Kanunun 64 ncü maddesinin (a, b, c, ç, d ve e) fıkralarında açıklanan durumlardan dolayı veya 3/11/1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu kanuna ek 2576 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle geride dul ve yetim bırakmadan hayatlarını kaybetmiş bulunan iştirakçilerin baba veya analarına, ölüm tarihini takip eden ay başından geçerli olarak aylık bağlanır.

Madde 72 fıkra dört - (4049 S.K. ile değişik 8.6.1994 - 3997 S.K. hükmüdür.)
Bu Kanunun 64 ncü maddesinin (a, b, c, ç, d ve e) fıkralarında açıklanan durumlardan dolayı veya 3/11/1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu kanuna ek 2576 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle hayatlarını kaybetmiş bulunan iştirakçilerin baba veya analarına, ölüm tarihini takip eden ay başından geçerli olarak aylık bağlanır. Babaya bağlanan aylık diğer dul ve yetimlerin bulunması halinde dahil ana ve babaya eşit olarak paylaştırılarak ödenir. 3/11/1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu kanuna ek 2566 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle bağlanan aylıklar Bakanlar Kurulu Kararı ile iki katına kadar çıkartılabilir. Bu halde sosyal güvenlik kurumlarınca bağlanan aylık ile ödenen aylık arasındaki fark hazineden tahsil edilir.

Geçici Madde 139 - (8/5/1991 tarih ve 3715 sayılı Kanunun 3 ncü maddesi ile değişik 1 nci fıkra)
Aşağıda sayılanlar, Kanunla düzenlenecek genel sağlık sigortası kapsamına alınacakları tarihe kadar, hastalanmaları halinde, resmi sağlık kurumları ile kamuya yararlı dernek ve vregiden muaf vakıflara ait sağlık kuruluşlarında tüzükle belirlenecek usul ve esaslara göre muayene ve tedavi ettirilirler.
a) Emekli, Adi Malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlar.
b) (a) bendinde sayılanların 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen ve kanunen bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri.
c) Dul ve yetim aylığı alanlar (Yetim aylığı alan babanın sağ olması nedeniyle yetim aylığı bağlanamayan öz ana dahil)

Muayene ve tedavi ilgililerin:
A) Hekime muayene ettirilmesi hekimin gösterileceği lüzum üzerine, teşhis için gereken klinik ve laboratuvar muayenelerinin yaptırılması.
B) Gerekirse sağlık müessesesine yatırılması,
C) Tedavi süresince gerekli ilaç ve iyileştirme vasıtalarının sağlanması.
Hallerini kapsar.

(Değişik: 30/12/1982 - 2771/7 md.) Muayene ve tedavi masrafları Sandık tarafından karşılanmakla birlikte ayakta veya meskende tedavi halinde kullanılacak ilaç bedellerinin %10'u birinci fıkrada sayılan aylık sahipleri tarafından ödenir. Ancak, resmi sağlık kurulu raporu ile belirlenen ve tüberküloz, kanser, kronik böbrek akıl hastalıkları, organ nakli ve benzeri uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren hastalıkların ayakta veya meskende tedavileri sırasında kullanılmasına lüzum gösterilen ilaçlardan, hayati önem haiz oldukları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit edilecek olanların bedellerinin tamamı Sandık tarafından ödenir. Muayene ve tedavilerin usul, şekil ve şartları ile bu hususta ilgili kurumlara ve Sandığın ödeme ve tahsilat işlerini yapan bankalara verilecek görevler ve bunlarla ilgili esaslar Sağlık ve sosyal Yardım Bakanlığının mütalaası alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca hazırlanacak tüzükle tespit olunur. Bu tüzük, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde hazırlanır.

(Ek: 7/5/1986 - 3284/20 md) 15/6/1978 tarih ve 2150 sayılı Kanun hükümlerine göre Vatani Hizmet Tertibinden aylık bağlanmış olanların yalnız kendileri yukarıdaki hükümlerden faydalandırılırlar. (8/5/1991 tarih ve 3715 sayılı Kanunla eklenen fıkra)
Özel kanunları gereğince sağlık yardımından faydalananlar (isteğe bağlı olarak sağlık sigortasından yararlananlar hariç) bu madde hükmünden yararlanamazlar. Ancak, sandıktan dul ve yetim aylığı almakta iken sonradan diğer sosyal güvenlik kurumlarınca dul veya yetim aylığı bağlanması nedeniyle sağlık yardımına da hak kazananlar, bu haklarından vazgeçmeleri halinde bu madde hükmünden yararlanmaya devam ederler.

Ek Geçici Madde 22- (22/9/1982 - 2889/1 md ile gelen Ek Geçici Madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sakat olup sakatlarla ilgili mevzuattan yararlanmaksızın ve 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 25 nci maddesine göre tescili yapılmaksızın T.C. Emekli Sandığına tabi görevlere giren ve bedensel ve zihinsel yeteneklerindeki eksiklik nedeniyle çalışma güçlerini en az %40 oranında yitirdiği sağlık kurulu raporu ile belgelenen ve 15 yıl ve daha fazla fiili hizmeti olanlar da 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 39 ncu maddesine, 13/11/1981 tarih ve 2559 sayılı Kanunla eklenen (j) fıkrası hükmünden yararlanırlar.